Sen insandın, Adem’in çocuğuydun, ama tarih, hayat, insanlık dışı toplumsal düzen seni değiştirdi, başkalaştırdı, kendinden, fıtratından uzaklaştırdı, seni sana yabancılaştırdı.

İnsandın Allah’ın halifesiydin, Allah’ın sohbetdaşı idin, Allah’ın yakınıydın. Sana Allah’ın ruhu üflenmişti. Allah’ın özel öğrencisiyidin, bütün isimleri Allah sana öğretmişti. Kalemle sana öğretti. Seni, kendine benzer şekilde yarattı. Seni yaratınca ödül olarak uzaktaki ve yakındaki bütün melekleri senin ayaklarına kapandırdı. Hepsini sana boyun eğdirdi. Yeri ve göğü senin güçlü ellerine emanet etti. Yanına geldi, kendi özel emanetini senin omuzlarına yükledi. Seninle sözleşti. Seni, senin toprağına  gönderdi. Hakiki fıtratına kavuşturdu. Seninle evdaş oldu ve ne yapacağını görmek için seni gözetlemeye başladı.

Ama sen tarih rotasını önüne kattın, yola düştün. Allah’ın emaneti omuzunda, sözleşmesi elinde, öğrettiği isimler kalbinde, ruhu ”varlığının” merkezinde…

“Asr” bütün sermayen ve sen ne işlersin? Bütün yaptığın sermayeden yemek! Yaşamının semeresi? Zarar etmek, üstelik kârdan değil, sermayeden zarar, yani “hüsran”. Ve o “Asra andolsun ki insan her dem zarardadır”. Bunun adı yaşamak! Sen bugüne değin ne yaptın? Hep yaşadın!

-Elinde ne var? Sana ne kaldı?

-Kaybettiğin yıllar!

Ne oldu? Ey tanrının siması üzerine olan! O’nun emanetinin sorumlusu! O’nun meleklerinin secde ettiği! Allah’ın yeryüzündeki halifesi.

Para oldun, şehvet oldun, işkembe oldun, yalan oldun. Vahşi oldun, kof oldun, içi boş oldun, bomboş! değil mi, çamur dolu başka bir şey değil! Başlangıçta pis çamurdan bir beden; “Hamaun Mesnun”  değil miydin? Allah bu çamura, “sana ” kendi ruhundan üfledi, nerede o ruh? Rabb’in canı? Ey çamur yiyici karga! Varlığını bu bataklıktan, yaşayışını bu balçık deryasından kurtar, kendini sahile at. Çürümüş beden; çamur cesedi!

Bu yüz karası kentten, çiftlikten ve bayındırlıktan, yarımadanın güneşli sahrasına yönel. Kuru, kızgın kum çölleri üzerinden ve vahyin yağdığı gökyüzü altından geçerek, yüzünü Allah’a doğru çevir.

Ey kurumuş, sararmış, içi boş kamış! Gurbetten, sürgünlükten ,yabancılıktan sızlan dur. Ey düşmanlarının eğlence aracı! Ey başkalarının dudaklarına hoş melodiler konduran kişi! Artık kendi sazlığına , öz kamışlığına yönel…

A. Şeriati / Hacc 25-26